पुण्यातील आंबेगाव तालुक्यातील माळीण शहरात ३० जुलै २०१४ रोजी एक दुर्घटना घडली होती. जुलैमध्ये, काही दिवसांच्या मुसळधार पावसानंतर माळीण येथे हिमस्खलन झाले. माळीण हे पश्चिम घाटाच्या खालच्या प्रदेशातील एक शहर आहे. अलीकडच्या दोन दिवसांत माळीण शहरात 600 मिमी पाऊस झाला. मुसळधार पावसामुळे माळीण शहरात १५१ जणांचा मृत्यू झाला. संपूर्ण शहर हिमस्खलनाने चिरडले होते. संपूर्ण शहर गाईडपासून मोकळे झाले कारण क्रॅव्हॅस उताराने जवळच पडली. सुमारे 44 ते 46 घरे हिमस्खलनात अडकली. सात दिवस बचावकार्य सुरू होते. माळीण दुर्घटनेतील शेवटची जीवितहानी 151 होती, ज्या उद्देशाने असंख्य शहरवासी झोपलेले असताना सकाळी 6 च्या सुमारास घडले. काही स्थानिक लोक दुर्दैव सहन करतात.




माळीण हे पुणे शहरापासून १२५ किमी अंतरावर वसलेले शहर आहे. सात वाहिन्या आणि एका शहरासह या गावात 900 लोकसंख्या होती. दोन दिवसांपासून पाऊस पडत होता. 600 मि.मी.च्या अतिवृष्टीमुळे रहिवाशांना घरातून बाहेर पडणे कठीण झाले होते. शहराची एकूण लोकसंख्या 170 च्या आसपास आहे. मादामा उताराच्या वरच्या बाजूला हे शहर लागून आहे. सकाळी 6 च्या सुमारास जोरदार वादळ या भागात आले. काही क्षणातच 48 घरे ढिगाऱ्याखाली, प्रचंड दगड आणि मातीच्या डोंगराखाली दबली गेली. कोणालाही घरातून पळून जाण्याची संधी मिळाली नाही.



शाळेच्या इमारतीशिवाय जुन्या शहरात काहीही शिल्लक नाही. राज्य वनविभागा कार्यालयाने मृत पुरुष, महिला आणि तरुणांच्या नावाने स्मारक उभारले आहे. इतकेच काय, मृतांच्या नावावर असलेली झाडे निर्जीव झुकाव पुनर्संचयित करण्यासाठी लावण्यात आली आहेत.


खरंच, अनेक वर्षांनंतरही ती घटना 'माळीण' प्रभारी व्यक्तींच्या व्यक्तिमत्त्वात अजूनही रुजलेली आहे. या दुर्घटनेत प्रत्येकाचे खूप काही गमावलेलं आहे.  गमवावे लागले आहे. मात्र, ' 'झालं गेलं गंगेला मिळालं,'' असं म्हणत प्रत्येक माळीणकर अतुलनीय ताकदीने आपल्या नव्या अस्तित्वाची सुरुवात करत असतो. मृतांच्या आठवणी पुसल्या जात नसल्या तरी माळीण शहरवासीय नव्या अपेक्षेने अस्तित्वाला सुरुवात करतील. उद्ध्वस्त झालेल्या माळीण शहराला पुन्हा एकदा घंटा वाजली आहे. आमडे येथील जमिनीच्या आठ एकर भागांवर माळीण शहर पुनर्संचयित करण्यात आले आहे. शासन, विविध सामाजिक संघटना आणि देणगीदारांच्या मदतीने शहराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला. या वसुलीत ६७ कुटुंबांसाठी भूकंप निश्चिती गृहे विकसित करण्यात आली आहेत. प्रत्येक घराचा आकार दीड हजार चौरस फूट आहे.



हा प्रसंग सहन करणाऱ्या रहिवाशांच्या अस्तित्वाचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकारने एक जीर्णोद्धार कार्य करणे निवडले होते. ही जीर्णोद्धार सुरुवातीला त्रासदायक होती. विविध सामाजिक संघटनांप्रमाणेच शहरवासीयांच्या सहाय्याने, सार्वजनिक प्राधिकरणाने माळीणच्या शेजारील आमडे येथे दुसरे माळीण शहर उभारले आहे. खरंच, अनेक वर्षानंतरही त्या दिवसाची आठवण आली की, माळीणकरांची उपांगं शहरातून जातात. त्याला मुसळधार पाऊस, वाऱ्याची झुळूक, पडलेला डोंगर आणि आठ दिवसांचे तारणाचे काम आठवते. याशिवाय, उताराच्या खालच्या प्रदेशात मांडलेले पूर्वीचे उत्कृष्ट माळीण शहर, शहरातील व्यक्ती, घरे, शहरात उत्साहाने साजरे केले जाणारे सण आठवतात.